Ngā Tikanga me ngā Herenga Whānui

Ko ēnei Tikanga me ngā Herenga Whānui e whakahaere ana i te whakamahinga o te paetukutuku What’s On Aotearoa me ōna whārangi ā-rohe, tae atu ki What’s On Ōamaru, me ngā hua, ngā ratonga rānei e hokona ana, e uruna ana rānei mā reira.

I roto i ēnei tikanga, ko “tātou”, “mātou” me “tā tātou/ā tātou” e tohu ana ki What’s On Aotearoa, e whakahaere ana i te papanga me ōna whārangi ā-rohe.

Tēnā pānuihia ngā tikanga e hāngai ana ki tētahi hokonga, tētahi tukunga rānei i mua i te haere tonu. Mā te hoko, te tuhi, te tuku rānei i tētahi rārangi whai muri i te whai wāhi tika ki te arotake i ngā tikanga e hāngai ana, ka whakaae koe ki aua tikanga. Ki te kore koe e whakaae, kaua e haere tonu ki taua whakawhitinga. Ko te tirotiro noa i te paetukutuku kāore e waihanga i tētahi herenga utu, kāore hoki e whakakore i ō mana i raro i te ture.

1. Mō te Papanga

Ka whakahaeretia e What’s On Aotearoa tētahi papanga rapu me te rārangi ā-matihiko puta noa i Aotearoa. I ngā wā e tukuna ana, ka taea hoki e mātou te tuku ihirangi ā-matihiko, ratonga whakatairanga, me ngā whakaurunga mō ngā tuhinga me ngā utu. Ka mahi ō mātou whārangi ā-rohe i raro i te papanga What’s On Aotearoa.

Ko ētahi tuku e tukuna ana e mātou; ko ētahi atu e tukuna ana e ngā kaiwhakarite, ngā pakihi, ngā kaiwhakahaere motuhake rānei (“ngā kaiwhakarato”). Me tautuhi e te tukanga rārangi me te hokonga e hāngai ana ko wai te kaiwhakarato o te tuku. Ka hāngai pea ngā tikanga tāpiri ki tētahi hokonga, mahi rānei, e ai ki te whakamārama i raro nei.

2. Ngā Tikanga e Hāngai ana ki tētahi Whakawhitinga

Ko te whakamārama, te utu, ngā rā, te wāhi, ngā mea e whakaurua ana, ngā here matua me ngā tikanga whakakore e whakaaturia ana mō tētahi tuku motuhake he wāhanga o ōna tikanga ina hokona, ina tuhia rānei. Tēnā arotakehia i mua i te whakaoti i te utu. Ki te taupatupatu ēnei Tikanga Whānui me ngā tikanga motuhake mō tētahi tuku, ka hāngai ngā tikanga motuhake ki taua tuku, i raro i te ture e hāngai ana.

Ko ngā tikanga i whakatūria i muri i tētahi tuhinga, hokonga rānei, kāore e whakakore whakamuri i ngā mana i raro i ngā tikanga i whakaaetia i taua wā. Kāore e taea e te kaupapa here whakakore a tētahi kaiwhakarato te turaki i ngā mana e hāngai ana i raro i te ture o Aotearoa.

3. Ngā Tikanga Tāpiri e Hāngai Pea

(a) Ngā Hīkoi Oro & Ihirangi Ā-Matihiko. Ki te hoko, ki te uru rānei koe ki tētahi hīkoi oro ā-whaiaro, tētahi atu ihirangi ā-matihiko rānei, ka hāngai ngā Tikanga Hīkoi Oro & Ihirangi Ā-Matihiko.

(b) Ngā Mahi Ā-Whaiaro. I ngā wā e hāngai ana ki te whai wāhi ki tētahi mahi ā-whaiaro, mahi o waho rānei, ka hāngai te Whakaaetanga Mōrearea Mahi Ā-Whaiaro.

(c) Ngā Hīkoi, Ngā Whakaurunga & Ngā Tuhinga a te Tuarua. Ki te tuhi, ki te whai wāhi rānei koe ki tētahi hīkoi, whakaurunga, wheako rānei e tukuna ana e tētahi kaiwhakarato motuhake, ka hāngai ngā Tikanga Hīkoi, Whakaurunga & Tuhinga a te Tuarua, me ngā tikanga whakakore me te whai wāhi a te kaiwhakarato i whakaaturia i mua i te hokonga.

(d) Ngā Rārangi Pakihi & Whai Wāhi a te Kaihoko. Ki te tuku, ki te hoko, ki te whakahaere rānei koe i tētahi pakihi, tētahi atu rārangi hokohoko rānei, ka hāngai pea ngā Tikanga Rārangi Pakihi, Kaihoko & Komihana ki tō whai wāhi, i raro i ngā tikanga i whakaaturia me te whakaaetia mō taua ratonga. Ko tētahi whakaritenga kia hoko mātou, kia tango tuhinga rānei mā te kaiwhakarato me whai te whakaaetanga a te kaiwhakarato e hāngai ana, tētahi atu whakaaetanga rānei i tuhi; ko te puta noa i tētahi rārangi mōhiohio kāore e waihanga i taua whakaritenga.

Ko te utu me ngā tikanga e whakaaturia ana mō tētahi atu tūemi, rārangi kaupapa, ratonga rānei e tukuna ana mā te papanga ka hāngai hoki ki taua hokonga, tukunga rānei.

Ko tā mātou Kaupapa Here Tūmataiti e whakamārama ana me pēhea te kohi, te whakamahi, te penapena me te tiri i ngā pārongo tūmataiti. Me pānui tahi tēnei me ēnei tikanga. Kāore tētahi mea i roto i ēnei tikanga e whakamana ana i te whakahaere i ngā pārongo tūmataiti kia hē ki te ture tūmataiti e hāngai ana.

4. Te Tūranga o te Papanga & te Awhe o te Kawenga

Ka whakaputahia e mātou ngā rārangi me ngā mōhiohio, ka tuku i ā mātou ake ihirangi ā-matihiko ina tohua mātou hei kaiwhakarato, ā, ka taea te tuku whakaurunga mō ngā tuhinga me ngā utu. I ngā wā e tukuna ana he tuhinga a te tuarua, ka mahi pea mātou hei kaihoko tuhi mō te kaiwhakarato i tohua i roto i te tukanga rārangi me te hokonga. Mā te kaiwhakarato e tuku te kaupapa, te noho, te hīkoi, te whakaurunga, ngā taonga, tētahi atu ratonga rānei e hāngai ana. Ka taea e mātou te whiwhi utu mō taua kaiwhakarato i ngā wā e whakaaetia ana e te whakaritenga.

Ki te kore mātou e tohu māramatia i tētahi mahi ko tētahi e whakahaerehia ana e mātou, kāore mātou e tuku i ngā kaiārahi o reira, te tirotiro rānei, e whakahaere ana i ngā whare o te kaiwhakarato, e whakahaere ana i te urunga whenua, ngā āhuatanga o te pae, e whakahaere ana rānei i ngā kaimahi me ngā tukanga haumaru a te kaiwhakarato. Nā te kaiwhakarato te kawenga mō te ratonga o reira me ōna herenga ā-ture e hāngai ana. Ka noho mātou hei kaitiaki mō ā mātou ake ratonga, ngā kōrero, te whakahaere utu me ngā herenga katoa i tukuna ki a mātou e te ture.

Ko tētahi rārangi mōhiohio, tētahi hononga rānei ki waho, ehara i te tuhinga. I ngā wā e hokona ana i runga i te paetukutuku motuhake a te kaiwhakarato, ka hāngai te utunga me ngā tikanga a taua kaiwhakarato ki te hokonga.

5. Ngā Tuhinga, te Wātea & ngā Hapa Whakahaere

Ka tukuna pea ngā tuhinga mā tō mātou papanga a meake nei. Ki te tukuna, ka wātea te tuakiri o te kaiwhakarato, te utu katoa o te kiritaki me ngā tikanga whakakore e hāngai ana i mua i te utu. Ko te tuhinga e hāngai ana ki te wātea me ngā tikanga whakaū i tohua mō taua tuku.

Ahakoa te tiaki tika, ka puta pea he hapa whakahaere, hapa hangarau tūturu rānei, tae atu ki tētahi wā, wāhi rānei kāore i te wātea, he tuhinga tārua, he rā hē, he hapa rārangi, utu rānei e kitea ana. Ki te kore e taea te tuku i tētahi tuku i te mea i tuhia nā tētahi hapa pēnei, ka taea e mātou te whakakore i te tuhinga e pā ana. Ka whakamōhio atu mātou ki a koe i te wā e tika ana, ā, ka whakahoki i te moni katoa i utua e koe mō taua tuhinga mā tō mātou papanga, mā te whakamahi i te tikanga utu taketake i ngā wā e taea ana. Kāore mātou e tango i tētahi utu tuhi, utu tukatuka rānei i taua whakahoki moni. Kāore tēnei kōwae e tuku i tētahi mana kore here ki a mātou ki te whakakore i ngā tuhinga kua whakaūngia mō te watea, ā, kāore e here i tētahi rongoā tāpiri e hiahiatia ana e te ture.

Tēnā whakapā mai ki a mātou mehemea he hē te āhua o te whakaū tuhinga. Ka tirotirohia e mātou, ka whakamāramatia te whakatika, te rongoā rānei e wātea ana.

6. Ngā Whakakore a te Kiritaki, Ngā Whakakore a te Kaiwhakarato & Ngā Whakahoki Moni

Mō te whakakore a te kiritaki i tētahi tuhinga a te tuarua, ko te kaupapa here whakakore a te kaiwhakarato i tohua mō taua tuhinga i mua i te hokonga te whakatau mehemea e wātea ana he whakahoki moni, he huringa rānei. He rerekē pea ngā kaupapa here o ngā kaiwhakarato rerekē. Ka āwhina pea mātou ki te whakahaere i tētahi whakakorenga e whakaaetia ana, ki te tuku rānei i tētahi tuku atawhai, engari kāore mātou e oati ki te putea i tētahi whakakorenga tūao i ngā wā kāore te kaupapa here i tohua e whakaae ana ki te whakahoki moni. Kāore tēnei e pā ki tētahi mana ki te rongoā i raro i te ture e hāngai ana.

Mehemea ka whakakore te kaiwhakarato, kāore e taea te whakahōnoretia te tuhinga kua whakaūngia, kāore rānei e taea te tuku i te mea i hokona, whakapā mai ki a mātou mehemea i utua mā tō mātou papanga. Ka āwhina mātou ki te whakatau i te raruraru me te whakarite i tētahi whakahoki moni, tētahi atu rongoā rānei e hiahiatia ana i raro i ngā tikanga me te ture e hāngai ana. Ko te whakahoki moni mō tētahi tuku kāore e taea te tuku, ka uru ki te moni katoa i utua e koe mō taua tuku mā tō mātou papanga, me te kore e tango i ā mātou utu mō te tango, te tukatuka rānei i te tuhinga, i raro i tētahi rongoā tāpiri e hiahiatia ana e te ture.

Tirohia tā mātou Kaupapa Here Whakahoki Moni mō te tono whakahoki moni. Kāore tētahi mea i roto i te kaupapa here a te kaiwhakarato, i ēnei tikanga rānei e whakakore i ngā mana i raro i te ture kiritaki o Aotearoa.

7. Te Whakawhirinaki ki ngā Pārongo & ngā Āwangawanga Ihirangi

Ka tiaki tika mātou i ngā pārongo e whakaputahia ana e mātou, engari ka huri pea ngā taipitopito kaupapa, ngā āhuatanga, te urunga me te wātea. Tirohia ngā taipitopito whai wāhi e hāngai ana ki te wā, ā, whāia ngā tohutohu a te wāhi, te kaipupuri whenua me te kaiwhakarato. Kāore tēnei tono e whakakore i tētahi kōrero hē, whakapohehe rānei nā mātou, tētahi atu kawenga rānei kei a mātou i raro i te ture.

Ko tā mātou whāinga he whakamahi i ngā pārongo me ngā whakaahua mai i ngā kaiwhakaari, ngā kaiwhakarite kaupapa, ngā wāhi, ngā kaiwhakarato me ētahi atu puna whaimana, mana rānei i ngā wā e taea ana. Ko te wātea o te ihirangi ki te marea kāore i te whakatū i te whakaaetanga ki te tārua.

Ko tētahi taha e tuku ihirangi ana ki a mātou me whai mana, raihana, whakaaetanga e hiahiatia ana hei whakamana i tōna whakaputanga me tōna whakatairanga e ai ki te wāhanga 11.

Me tuku e koe ngā pārongo tika me te whakamōhio wawe mai ki a mātou mō ngā huringa matua, tae atu ki ngā whakakorenga, ngā nekehanga, ngā huringa o te wāhi, te utu, ngā whakaritenga tuhinga rānei.

Mehemea e whakapono ana koe he hē te ihirangi, kāore i te whaimana, e takahi ana rānei i ō mana, whakapā mai ki a mātou me ngā taipitopito e hāngai ana. Ka tirotirohia pea e mātou, ā, i ngā wā e tika ana, ka whakatika, ka tango, ka mono i te urunga, ka tārewa rānei i te ihirangi i a mātou e arotake ana. Ka taea hoki e mātou te mahi i ēnei mahi i ngā wā e kitea ana e mātou he āwangawanga mō te tika, te mana, te haumaru, te ture rānei.

8. Ture Kiritaki (Aotearoa)

Kāore tētahi mea i roto i ēnei Tikanga & Herenga e here, e whakakore rānei i ētahi mana, rongoā rānei kei a koe i raro i te Ture Whakaaetanga Kiritaki 1993, te Ture Hokohoko Tika 1986, te Ture Tūmataiti 2020, tētahi atu ture e hāngai ana rānei.

Ko tētahi kirimana e pā ana ki ngā ratonga i riro i te hokohoko me whakatutuki i ngā whakaritenga ā-ture me te kīia i roto i te kirimana pakihi-ki-te-pakihi e hāngai ana. Kāore tēnei e pā ki ngā mana kiritaki.

9. Anga Kawenga

Ko ngā kaiwhakarato motuhake e noho tonu ana hei kaitiaki mō ngā mahi me ngā hapa e pā ana ki te tuku i ā rātou ake kaupapa, nohoanga, taonga, hīkoi, ētahi atu ratonga rānei. Kāore mātou e whakahaere i te huarere, ngā āhuatanga taiao, ngā whakatau urunga, ngā mahi rānei a te kaiwhakarato i te pae. Ko mātou te kaitiaki mō ā mātou ake mahi me ngā hapa ki te āwhe e hiahiatia ana e te ture, tae atu ki ā mātou ake ihirangi ā-matihiko me ngā ratonga tuhi, utu rānei e tukuna ana e mātou.

Ko te whai wāhi ki ngā mahi ā-whaiaro, mahi o waho rānei ka uru pea ki ngā mōrearea e whakamāramatia ana i roto i ngā pārongo mahi e hāngai ana me te Whakaaetanga Mōrearea Mahi Ā-Whaiaro. Kāore tētahi mea i roto i ēnei Tikanga Whānui e whakakore, e here rānei i tētahi kawenga kāore e taea te whakakore, te here rānei i runga i te ture. Me pānui ngā tikanga mahi hono i runga i te hāngai ki tēnei kōwae me te ture e hāngai ana.

10. Taonga Hinengaro, Whakamahinga Paetukutuku & Ngā Here Ihirangi

Ko ngā ihirangi paetukutuku, tae atu ki te tuhinga taketake, te tohu, ngā whakaahua, te oro, ngā rauemi ā-matihiko, ngā whakatakotoranga me ngā rārangi, e hāngai ana ki ngā mana kei a mātou me/rānei ngā kaipupuri raihana, ngā kaiwhai wāhi, ngā kaiwhakarite, ngā wāhi me ngā kaiwhakarato e hāngai ana. Ko te whakaputanga o te ihirangi a te tuarua kāore e whakawhiti i tōna mana ki a mātou.

Hāunga ngā mea e whakaaetia ana e te ture, me te whakaaetanga rānei a te kaipupuri mana e hāngai ana, kaua koe e tārua, e whakaputa anō, e tohatoha, e whakamahi anō i te ihirangi kua tiakina mai i te paetukutuku, tae atu ki te tarai, te tango nui rānei. Kaua e whakamahi i ngā tikanga aunoa ki te pokanoa ki te paetukutuku, ki te kohi rānei i ngā pārongo tūmataiti i runga i te turekore. Ko te tohu pūkaha rapu noa i ngā whārangi marea me te tiri hononga non-commercial noa e whakaaetia ana, i raro i ā mātou mana uru hangarau kua whakaputahia.

Ka taea e mātou te whakaiti i te urunga i ngā wā e whakapono ana mātou he hē te whakamahinga o te paetukutuku, he takahi rānei i ngā mana.

11. Ihirangi i Tukuna & Whakaaetanga ki te Whakatairanga

(a) Ihirangi i kapi

Ko te “Ihirangi i Tukuna” te rauemi e tukuna ana e koe mō te whakaputanga, te whakatairanga rānei mā te papanga, tae atu ki ngā taipitopito kaupapa me te pakihi, ngā whakamārama, ngā pānui, ngā whakaahua, ngā waitohu, ngā ataata, ngā hononga me ngā taipitopito whakapā i tohua māramatia mō te whakaaturanga marea.

Ko ngā taipitopito pūkete tūmataiti, ngā pārongo utu, ngā tuhinga tuakiri, ngā kōrero tūmataiti me ngā taipitopito whakapā i tukuna mō te whakahaere anake, ehara i te Ihirangi i Tukuna i raihanatia mō te whakatairanga marea.

(b) Raihana whakatairanga

Mā te tuku ihirangi mō te whakaputanga, te whakatairanga rānei, ka tukuna e koe he raihana kore-motuhake, kore-utu, puta noa i te ao ki te manaaki, te penapena, te tārua, te whakaputa, te whakaatu, te tohatoha me te whakarite i taua ihirangi ki te:

• waihanga me te pupuri i tō rārangi;

• whakatairanga i te kaupapa, pakihi, karapu, whakahaere, mahi, tuku rānei e hāngai ana; me

• whakatairanga i What’s On Aotearoa me ōna whārangi ā-rohe mā ngā āhuatanga rapu, ngā whakarāpopototanga kaupapa, ngā kaupapa whakatairanga me ngā tauira o ngā rārangi e wātea ana mā te papanga.

Ko tēnei whakaaetanga e kapi ana i ngā huarahi e kōwhiri ana mātou mō aua kaupapa, tae atu ki ā mātou paetukutuku, ngā pou pāpāho pāpori me ngā kōrero, te pānuitanga utua, te pānuitanga rapu, ngā pānui rongo, ngā whakaaturanga ā-matihiko, ngā rauemi whakatairanga tā me ngā pāpāho i tukuna ki ngā hoa whakatairanga.

Ko te whakaaetanga puta noa i te ao e taea ai te tohatoha ā-ipurangi me te urunga ki waho o Aotearoa. Kāore e whakamana ana i te whakamahinga kore here o ngā pārongo tūmataiti.

(c) Te whakatika me te whakatakoto

Ka taea e mātou te tuhi anō i ngā whakamārama, te whakapoto i te tuhinga, te tapahi, te huri rānei i te rahi o ngā whakaahua, te tāpiri i ngā pārongo kaupapa tika, te tohu rānei, me te whakakotahi i te ihirangi ki ngā whakatakotoranga whakatairanga, ataata rānei. Ka tiaki tika mātou kia kaua e whakapohehe i tō kaupapa, i tō tuku rānei, kia kaua e tohu i tētahi tautoko kāore i te hono, kia kaua rānei e takahi i ngā taonga hinengaro, ngā mana morare rānei e hāngai ana.

(d) Te mana me ngā whakaaetanga

Kei a koe te mana o te ihirangi e mau ana koe. E whakaū ana koe kei a koe te rauemi i tukuna, he whakaaetanga rānei hei tuku i tēnei raihana, tae atu ki ngā whakaaetanga e hiahiatia ana mai i ngā kaitango whakaahua, ngā kaihoahoa, ngā kaipupuri mana pupuri me ngā tāngata e kitea ana i roto i te rauemi.

I ngā wā e hāngai ana, ka uru tēnei ki te whakaaetanga tika mai i te mātua, i te kaitiaki rānei mō te rauemi e whakaatu ana i ngā tamariki. Me kī mai koe ki a mātou i mua i te tukunga mō ngā here i runga i te whakamahinga, ngā whakaritenga tohu, ngā rā paunga rānei. Ko tētahi here e hē ana ki ēnei tikanga ka hāngai anake mehemea ka whakaae mātou ki reira i roto i te tuhi i mua i te whakamahi i te ihirangi.

Kaua koe e tuku i ngā pārongo tūmataiti a tētahi atu mō te whakaaturanga marea me te kore mana tika.

(e) Ngā kaiwhakarato ratonga me ngā hoa whakatairanga

Ka taea e mātou te whakamana i ngā kaiwhakarato ratonga me ngā hoa whakatairanga ki te whakamahi i te Ihirangi i Tukuna i runga i te āhua e hiahiatia ana hei whakatutuki i ngā kaupapa i whakamāramatia i tēnei wāhanga. Ka hiahia pea ngā papanga pānuitanga me te whakaputa i ngā raihana i raro i ā rātou ake tikanga hei manaaki me te tohatoha ihirangi.

(f) Ngā kōwhiringa whakatairanga me ngā painga i hokona

Ka kōwhiri mātou i ngā huarahi whakatairanga, ngā whakatakotoranga, te wā, te whāinga me te whakapaunga moni, i raro i ngā painga i whakaurua māramatia i roto i tō ratonga i hokona. Ko te whakaaetanga ki te whakatairanga kāore e oati i tētahi moni pānuitanga, te whānuitanga o te hunga whakarongo, te whai wāhi, te tae atu, ngā uiuinga, ngā hoko rānei.

Ko tā mātou kōwhiringa kāore e taea te pupuri i tētahi painga whakatairanga i hokona māramatia me te kore rongoā tika i raro i ngā tikanga me te ture e hāngai ana.

(g) Te roa, ngā huringa me ngā tono tango

Ko tēnei raihana e hāngai ana i te wā e kaha ana te rārangi, te whakatairanga rānei. Whai muri i te otinga o tētahi kaupapa, ka noho tonu pea ngā pou i whakaputahia i mua, ngā rekoata kaupapa me ngā whakarāpopototanga kaupapa hei ihirangi hītori. Kāore mātou e pānui pohehe i tētahi kaupapa kua pau, kua whakakorea rānei hei kaupapa e haere ake nei.

Ka taea e koe te whakapā mai ki a mātou ki te tono kia tangohia, ki te whakamutu rānei i te whakamahinga whakatairanga ā mua. Ka whakamutua e mātou ngā whakamahinga hou, ka tango, ka whakatika rānei i te ihirangi kei raro i tō mātou mana i roto i te wā tika, i raro i ngā whakaritenga ā-ture me ētahi atu whakaritenga ratonga e haere tonu ana.

Kāore mātou e oati i te mahara o ngā rauemi tā kua tohatohahia, te tango i ngā tārua i tiritiria e ētahi atu, te tango wawe rānei i ngā keteroki a te tuarua. Ka mahia e mātou ngā mahi tika e pā ana ki ngā whakanoho e whakahaere ana mātou. Ka penapenahia pea ngā rekoata ā-ture, whakawhitinga me te pūrua e ai ki tā mātou Kaupapa Here Tūmataiti.

12. Ngā Pārongo Tūmataiti, Te Tūmataiti & Tā Mātou ake Hokohoko

(a) Te kohi me ngā whakamahinga e whakaaetia ana

Ka kohia e mātou ngā pārongo tūmataiti i ngā wā anake e hiahiatia ana mō ngā kaupapa ā-ture e hono ana ki te whakahaere i te papanga. I runga i tō mahi tahi me mātou, ka uru pea ēnei kaupapa ki te:

• tukatuka i ngā tukunga, ngā hokonga, ngā utu me ngā tuhinga;

• whakahaere i ngā pūkete, ngā mematanga, ngā rārangi me te āwhina kiritaki;

• whakawhitiwhiti kōrero mō tō tukunga, tō ratonga, tō whakawhitinga rānei;

• titiro i te mana ki te tuku ihirangi me te whakatika i ngā āwangawanga mō te tika, te mana rānei;

• aukati i te tinihanga, te tiaki i te haumaru me te whakatutuki i ngā herenga ā-ture;

• mārama ki te whakamahinga o ā mātou ratonga me te whakapai ake i te papanga; me

• hokohoko i ā mātou ake papanga me ā mātou ratonga i ngā wā e whakaaetia ana e te ture me te ōrite ki ngā kaupapa i whakamōhiotia ki a koe.

Kāore mātou e kīia te tuku pārongo hei whakaaetanga kore here ki te whakamahi mō tētahi kaupapa. Ko tētahi whakamahinga rerekē e hiahia ana he pūtake ā-ture e hāngai ana me tētahi whakamōhiotanga, whakaaetanga rānei e hiahiatia ana e te ture.

(b) Ngā pārongo marea me ngā pārongo tūmataiti

Ko ngā pārongo e tono mārama ana kia whakaputaina, kia whakatairangahia rānei ki te marea, ka taea te whakaputa me te whakatairanga i raro i te wāhanga 11. Ko ngā pārongo i tukuna mō te whakahaere pūkete, utu, tautoko, me ngā kōrero muna rānei, e kore e whakaputaina hei ihirangi whakatairanga me te kore he mana motuhake, he pūtake ā-ture kē rānei.

Mēnā kāore koe i te tino mōhio mēnā he tūmatanui tētahi āpure, me ui mai ki a mātou i mua i te tuku pārongo tairongo, muna rānei.

(c) Tā mātou ake hokohoko

Ka taea e mātou te whakamahi i ngā pārongo kiritaki e hāngai ana ki roto i te whakahaere kia mārama ai ki te ngākau nuitanga ki ā mātou ratonga, ki te aromatawai i te mahi o ngā kaupapa whakatairanga, me te whakamahere i te hokohoko mō What’s On Aotearoa me ōna whārangi ā-rohe, i ngā wāhi e āhei ana i te ture.

Ko ngā īmēra whakatairanga, ngā karere tuhi, me ētahi atu karere ā-hiko hokohoko ka tukuna anake mēnā kua riro mai i a mātou te whakaae e hiahiatia ana e te ture. Ka tohua e rātou te kaituku, ā, ka whakarato i tētahi huarahi mahi mō te whakakore i te ohaurunga. Ka whai whakaaro mātou ki ngā tono whakakore ohaurunga i roto i te wā e hiahiatia ana e te ture.

Ka taea e koe te whakakore i tō ohaurunga ki ngā karere whakatairanga i ngā wā katoa mā te kōwhiringa whakakore ohaurunga kei roto i te karere. Mēnā he uaua ki a koe te whakakore ohaurunga, mēnā ka whiwhi tonu koe i ngā karere whakatairanga i muri i te tukatukanga o tō tono, mēnā rānei he āwangawanga kē atu āu, tēnā whakapā tika mai ki a mātou mā te whakamahi i ngā taipitopito whakapā kei te wāhanga 15.

Ko te hoko taonga, te tuku rānei i tētahi rārangi, ehara i te mea he whakaae mārama ki ngā karere whakatairanga kāore i te pā. Ko te puta atu i te hokohoko, kāore e ārai i ngā kōrero e tika ana mō tō pūkete, rārangi, hoko, rāhui, take ā-ture rānei.

(d) Ngā kaiwhakarato ratonga me ētahi atu whakakitenga

Kāore mātou e hoko i ngā pārongo kiritaki tūmataiti, kāore hoki e tuku ki ngā pakihi kāore i te pā mō tā rātou ake hokohoko tika.

Heoi, ka taea e mātou te tiri i ngā pārongo e hāngai ana ki ngā kaiwhakarato ratonga e hiahiatia ana hei whakahaere i te paerewa, tae atu ki te manaaki, te hokohoko ā-ipurangi, te utu, te rāhui, te puka, te kōrero, te whakaaunoa, te tātaritanga, me ngā ratonga whakatairanga. Ka uru pea a Shopify me Meta ki konei pērā i te whakamāramatanga i te wāhanga 13 me tā mātou Kaupapahere Tūmataitinga.

Inā mahia he rāhui, ka taea te tuku i ngā pārongo rāhui e tika ana ki te kaiwhakarato e hāngai ana hei whakatutuki. Ka taea hoki te whakaatu i ngā pārongo inā whakamanahia, inā hiahiatia rānei e te ture.

Ka mahi mātou i ngā huarahi e tika ana hei whakaiti i te tiri ki ngā pārongo e hāngai ana ki te kaupapa kua whakahuatia, me te aromatawai i ngā whakamarumaru e tika ana. Ko ētahi o ngā kaiwhiwhi, inarā ngā paerewa whakatairanga, ka tukatuka pea i ngā pārongo mō ā rātou ake kaupapa i raro i ā rātou ake tikanga me ā rātou kaupapahere tūmataitinga. Ko aua whakaritenga kāore i te kīia he whakamahinga ā-roto noa.

(e) Te whakamarumaru me te pupuri

Ka mahi mātou i ngā tikanga haumaru e tika ana hei whakamarumaru i ngā pārongo whaiaro ki te ngaro, ki te urunga kore mana, ki te whakamahi, ki te whakarerekē, ki te whakaatu rānei. He iti noa te urunga ki ngā tāngata me ngā kaiwhakarato ratonga e tika ana kia uru mō ngā kaupapa kua whakamanahia.

Kāore e taea te kī he tino haumaru rawa tētahi pūnaha ipurangi. Kāore tēnei e whakakore i ā mātou herenga ā-ture, tae atu ki ngā herenga ki te whakamōhio atu ki ngā tāngata kua pā ki a rātou me te Kōmihana Tūmataitinga mō tētahi takahitanga tūmataitinga e tika ana kia whakamōhiotia.

Ka pupuri mātou i ngā pārongo whaiaro mō te wā noa e tika ana mō ngā kaupapa e taea ai te whakamahi i runga i te ture, tae atu ki ngā herenga pupuri rekoata e tika ana, kātahi ka mukua, ka tango rānei i te tuakiri i runga i te haumaru.

(f) Te tukatuka ki tāwāhi

Ka taea e ētahi kaiwhakarato ratonga te penapena, te tukatuka rānei i ngā pārongo ki waho o Aotearoa. Ko mātou tonu te kawenga ki te whakatutuki i ngā whakaritenga tūmataitinga o Aotearoa e hāngai ana ki aua whakaritenga.

Inā hiahiatia e tētahi whakakitenga ki tāwāhi he whakamarumaru tūmataitinga e ōrite ana, he whakamana motuhake rānei, ka mahi mātou i ngā huarahi e hiahiatia ana e te ture. Ko te whakaae ki ēnei tikanga ehara i te mea he whakamana whānui mō te whakakitenga ki tāwāhi me te kore he whakamarumaru e tika ana.

(g) Ngā pārongo mō ētahi atu tāngata

Mēnā ka tukuna e koe he pārongo whaiaro mō tētahi atu tangata, me whai mana koe i runga i te ture ki te tuku i aua pārongo me te whakarite kia whiwhi rātou i ngā pārongo e tika ana kia hoatu e koe ki a rātou.

Ka whakatutuki hoki mātou i ngā herenga whakamōhio katoa e pā ana ki tā mātou kohikohi i ngā pārongo whaiaro mai i tētahi atu puna, ki te kore he tūteke ā-ture e pā ana. Ko tō tukunga ehara i te mea e whakawhiti ana i ā mātou ake herenga tūmataitinga ki a koe.

(h) Te uru, te whakatika me ngā amuamu

Ka taea e koe te tono ki te uru atu, ki te whakatika rānei i ngā pārongo whaiaro e mau ana mātou mōu, i raro i te Ture Tūmataitinga 2020. Ka taea hoki e koe te whakapā mai ki a mātou mō ngā manakohanga hokohoko, ngā āwangawanga muna, tētahi amuamu tūmataitinga rānei mā te whakamahi i ngā taipitopito whakapā i te wāhanga 15.

Ko tā mātou Kaupapahere Tūmataitinga e whakarato ana i ētahi atu taipitopito mō te kohikohi, ngā kaiwhiwhi, ngā kōwhiringa me ngā tika tūmataitinga. Ka whakaputaina e mātou ngā pārongo tūmataitinga e tika ana i te wā kohikohi, tae atu ki te mea he here, he kōwhiringa rānei ngā pārongo i tonohia me ngā hua o te kore e tuku i aua pārongo.

13. Shopify, Meta & Ngā Hangarau Whakatairanga

Ka whakamahi mātou i a Shopify hei whakahaere i tā mātou paerewa ā-ipurangi, ā, ka whakamahi pea i ngā ratonga a Meta, tae atu ki a Facebook me Instagram, hei whakatairanga i ngā rārangi me te paerewa, ki te ine i te mahi whakatairanga me te tae atu ki ngā hunga whakarongo e tika ana.

Ko tā mātou tautuhinga tiri raraunga kiritaki a Shopify Facebook & Instagram he Paerewa (Standard). E whakaahua ana a Shopify i te Paerewa hei whakamahi i te Meta pixel ki te kohikohi me te tiri i te whanonga tirotiro a te kiritaki. Ko ngā tautuhinga Whakapai (Enhanced) me te Mōrahi (Maximum) e tiri ana i ētahi atu pārongo kiritaki.

Ehara i te mea ko te Paerewa he kore-ingoa te pārongo tirotiro, kāore rānei he pārongo e tiria ki waho. Ka whakamahi pea ngā hangarau whakatairanga i ngā pihikete (cookies), ngā tohu ā-ipurangi, me ngā pārongo mō ngā whārangi i tirohia, i ngā mahi rānei i mahia, ā, ka taea e Meta te hono i te mahi paetukutuku ki te pūkete o tētahi tangata i runga i ā rātou ake kaupapahere.

Kāore mātou e kī taurangi ko te kōwhiri i te Paerewa ka ārai i ngā whakakitenga katoa e mahia ana e Shopify, Meta, ētahi atu tono rānei i tāutahia motuhaketia. Ko ētahi atu whakaurunga me ngā whakaritenga ratonga me aromatawai, me whakaahua i roto i tā mātou Kaupapahere Tūmataitinga inā hāngai ana.

Ko te whānuitanga o ngā pārongo e tiria ana ka whakatauhia e ngā taputapu kua whakahohea, tō rātou whirihoranga, ngā tikanga a te kaiwhakarato e hāngai ana, ngā mana tūmataitinga, me ngā whakaritenga ā-ture. Kāore he mana mutunga kore o mātou ki te whakanui i te tiri i ngā pārongo whaiaro.

Ka whakarato mātou i ngā pārongo e hāngai ana mō ngā hangarau whakatairanga me ngā kōwhiringa tūmataitinga e wātea ana i roto i tā mātou Kaupapahere Tūmataitinga me ngā mana tūmataitinga paetukutuku e hāngai ana. Inā hiahiatia he whakaae, ka riro mai i a mātou i mua i te tukatuka e hāngai ana.

I mua i te whakanui nui i te tiri raraunga, i te whakauru rānei i tētahi whakamahinga rerekē rawa, ka whakahōu mātou i ngā whakakitenga e hāngai ana me te whiwhi i ngā whakamana e hiahiatia ana e te ture. Ko te whakahōu i ngā tikanga anake kāore i te whakarato whakaaetanga inā hiahiatia he whakaae motuhake.

14. Ngā Huringa ki ngā Tikanga

Ka taea e mātou te whakahōu i ēnei tikanga mā te whakaputa i tētahi putanga kua whakarerekētia. Ko ngā tikanga e mana ana i te wā i mahia ai he hoko, he rāhui, he rārangi utu rānei, ka noho tonu hei whakahaere i taua tauwhitinga, ki te kore he huringa e whakaaetia ana e te ture, e hiahiatia ana rānei.

Ko ngā tikanga kua whakahōutia e pā ana ki ngā tauwhitinga me ngā tukunga ā muri ake nei i muri i te whakaputanga me te wā tika ki te arotake i a rātou. Mō tētahi huringa nui ki tētahi ratonga utu e haere tonu ana, ka whakarato mātou i tētahi pānui, kōwhiringa rānei e hiahiatia ana e te ture, e ngā tikanga rānei i whakaaetia.

Ko te whakaputa i ngā tikanga kua whakarerekētia kāore i te whānui i ō mātou mana ki te whakamahi i ngā ihirangi i tukuna i mua, i ngā pārongo whaiaro rānei i mua, inā hiahiatia he whakaaetanga, he whakamana rānei.

15. Te Ture Whakahaere me te Whakapā

Ko ēnei tikanga e whakahaerehia ana e te ture o Aotearoa, i raro i ngā tika whakahau e pā ana.

Mō ngā pātai, ngā take rāhui, ngā āwangawanga ihirangi, tika rānei, ngā amuamu, ngā tono uru me te whakatika tūmataitinga rānei, whakapā tika atu ki a What’s On Aotearoa mā ngā kōwhiringa whakapā e whakaratohia ana i runga i te paerewa.

Ko ngā uiui tūmataitinga me tohu ki te “Privacy Officer”. Tēnā whakarato i tētahi tohutoro rāhui, rārangi rānei inā hāngai ana, me ngā pārongo whaiaro anake e hiahiatia ana hei tautuhi me te whakatau i tō uiui.

Mēnā kāore i whakatauhia he amuamu tūmataitinga, ka taea e koe te whakapā atu ki te Tari o te Kōmihana Tūmataitinga o Aotearoa. Kāore he mea i roto i ēnei tikanga e ārai i a koe ki te whakamahi i ō tika ki te kōrero ki tētahi kaiwhakarite, taraipiunara, kōti rānei.

Mēnā kāore e taea te whakamahi i tētahi wāhanga o ēnei tikanga, ka haere tonu te mana o ngā wāhanga kē atu i runga i te āhua e taea ana e te ture.